سه شنبه، 6 مهر، 1400

 

پیروز ارجمند در گفتگو با اهالی هنر: موسیقی پاپ حال خوبی دارد اما موسیقی ایرانی در حال رکود است.

پیروز ارجمند هنرمند با سابقه و مطرح موسیقی می گوید: موسیقی پاپ در ایران شرایط نسبتاً خوبی دارد هر چند جای کار دارد، اما موسیقی سنتی ایرانی در حال رکود است.

او اعتقاد دارد آن چیزی که امروز به اسم موسیقی اصیل ایرانی در کشور پخش می گردد بیشتر موسیقی پاپ  سنتی است تا موسیقی اصیل.
در کارنامه پیروز ارجمند ساخت بیش از 200 موسیقی فیلم، سریال و انیمیشن به چشم می خورد او هنرمندی است  که از دوران نوجوانی در وادی موسیقی فعالیت می کند و در 15 سالگی نیز برنده جایزه تئاتر فجر شده است.


 آنچه از نظر میگذرانید چکیده گفتگوی اختصاصی تارنمای سراسری اهالی هنر با دکتر پیروز ارجمند مدیر کل اسبق دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.
دکتر پیروز ارجمند که برای بسیاری از ما با سریال های موفقی چون خط قرمز ساخته قاسم جعفری شناخته میشود درباره  موفق این سریال می گوید: من خط قرمز را با اثر جسورانه ای می دانم، سریالی که در زمان خودش از استقبال مردمی خوبی برخوردار شد چرا که سلیقه و خواست مردم در آن لحاظ شد...
 در ساخت موسیقی این سریال نیز بسیاری از خط قرمزها در این سریال شکسته شد و برای نخستین بار از گیتار و گیتار الکتریک استفاده شد.
مجموعه تلویزیونی عین شین قاف نیز که در نوبت پخش قرار دارد  به گفته او  ادامه همان سریال خط قرمز است و همکاری تازه پیروز ارجمند با قاسم جعفری است.
خواب سفید و همکاری با حمید جبلی؟
من افتخار داشتم در ساختن موسیقی دو فیلم با حمید جبلی عزیز همکاری داشته باشم اولی فیلم پسر مریم و دومی خواب سفید. آثاری که خوشبختانه در زمره موفق ترین آثار کاری من نیز هستند....
من اعتقاد دارم حمید جبلی جزو آن دسته از فیلمسازانی است که شناخت خوبی از موسیقی دارد و در ساخت موسیقی فیلم ایده های بسیار خوبی از سوی ایشان مطرح شد.
من موسیقی متن فیلم خواب سفید را متاثر از سینمای هنری ایتالیا نوشته ام و ساز آکاردئون در موسیقی این فیلم جایگاه بسیار ویژه ای دارد. فیلمی که نامزد بهترین موسیقی متن جشنواره فجر هم شد....
کار اجرایی و حضور در وزارت ارشاد؟
من در سال 88 پس از نزدیک به 10 به ایران بازگشتم. در ابتدا نیز دوست داشتم تدریس کنم....
اما تقدیر چنین رقم خورد که وارد حیطه کار اجرایی نیز شوم....
مدیریت دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تجربه بسیاری خوبی بود و خوشبختانه ارتباط نزدیکی هم با دکتر جنتی وزیر وقت داشتم.......
من و دیگر همکارانم طی آن سالها اقدامات زیادی انجام دادیم....بطور مثال ما مجوز سالانه نزدیک به 5000 کنسرت موسیقی را صادر کردیم. از گروه های خارجی زیادی دعوت شد...توانستیم برای موسیقی خیابانی و موسیقی راک مجوز اخذ کنیم....اما آن چیزی که باعث کناره گیری من شد فشار مسئولان وزارت ارشاد نبود، بلکه استعفای من متاثر از ناملایماتی بود که از جانب برخی همکاران موسیقیدانم بر من تحمیل میشد.
آن هم شاید از سوی 10 نفر از جامعه حدوداً 100 نفری موسیقی
با آن شرایط من ترجیح دادم دیگر کار نکنم.... خصیصه ای که در زندگی ام نیز بسیار به آن پایبندم و
هر جایی که احساس کرده ام نمی توانم موثر واقع شوم خودم کنار کشیده ام....
رویکرد شما در قبال ترانه های ضعیف؟
 من اسم این مدل موسیقی ها را موسیقی آدامسی گذاشته ام یعنی پس از اینکه شیرینی اش تمام شد دور انداخته میشود..
بله این یک واقعیت است و این روزها ترانه های ضعیف زیادی می شنویم
 اما در عین ما حال ترانه سرایی بسیار خوبی  همچون: بابک صحرایی، اهورا ایمان، روزبه بمانی، علیرضا افکاری ، زنده یاد افشین یدالهی، یغما گلرویی و..... داریم که هر کدام شان صاحب سبک هستند.
در کشور ما سالانه نزدیک به 7000 ترانه و اثر جدید منتشر میشود....طبیعی است که بسیاری از آنها کیفیت چندان مناسبی نداشته باشند....آثاری که حتی اگر مجوز هم نگیرند بازهم در جامعه پخش می شوند چرا که مسیرهای ارتباطی بسیار زیادی همچون اینترنت و شبکه های  اجتماعی وجود دارد...
من بیاد دارم در یک برهه زمانی بیش از 1500 ترانه به منظور اخذ مجوز به دفتر موسیقی وزارت ارشاد رسید و شورا تنها پروانه 50 ترانه را صادر  کرد....
به نظر من شعر و ترانه سخیف علاوه بر کشور ما در همه جای دنیا وجود دارد..  اما نکته با اهمیت این است که ما تلاش مان را بیشتر کنیم و وسواس زیادی در این زمینه به خرج دهیم من معتقدم  اگر آگاهی مردم ارتقاء یابد، دیگر ترانه ضعیف مخاطبی نخواهد داشت.
رویه ای که در وهله ی نخست می بایست در بین آهنگسازان و خوانندگان ما لحاظ شود تا شاهد تولید آثار باکیفیت باشیم.
وجود خلاقیت در موسیقی
به نظر من در وادی موسیقی مهم تر از خلاقیت، داشتن دانش و سواد است...
تا دلتان بخواهد آهنگسازان بی سواد داریم....کسانی که در واقع تکنسین موسیقی هستند و صرفاً با استفاده از تکنولوژی و کامپیوتر موسیقیدان محسوب میشوند...همان طوری که عرض کردم ما ترانه سرایان، آهنگسازان و خوانندگان خوبی داریم که اگر در مسیر درست قرار گیرند می توانند آثاری درخور تولید کنند.
مشکل ما وجود افراد بیسوادی است که خود را موسیقیدان می پندارند....
 در وهله ی دوم اقتصاد موسیقی چندان با عدالت نیست به طور مثال یک خواننده بیش از 50 درصد درآمد یک کنسرت را از آن خود می کند و یک نوازنده با سابقه به اندازه یک صدم یک خواننده هم درآمد ندارد.
مضافاً تهیه کنندگان موسیقی هم هزینه چندانی برای یک ارکستر موسیقی پرداخت نمی کنند.
ما باید مقتضیات زمانی را در نظر بگیریم و دانش و فرهنگ موسیقایی خودمان را بالا ببریم....شاید در این بحبوحه ماشینی شدن و در این شهر خاکستری کمتر بتوان خلاقیتی به وجود آورد، ما من معتقدم اگرحسادت های نابجا در موسیقی کنار گذاشته شود و مردم عزیز هم به  حق و حقوق هنرمندان توجه بیشتری کنند بسیاری از چالش ها برطرف می گردند و می توانیم شاهد تولید آثار با کیفیت باشیم.
علت کم کار شدن خوانندگان نسل اولی  در موسیقی پاپ بعد از انقلاب و دلیل ماندگاری آثار خوانندگان قبل از انقلاب؟
دلایل مختلفی میتوان برای این سوال پیدا کرد.
عدم تطبیق با شرایط زمانی و تغییر سبک، شاید یکی از دلایل این موضوع باشد.
به طور مثال، از دید من هنرمندی چون محمد اصفهانی با توجه به اینکه جنس صدایش پاپ سنتی است، موفقت اش در گرو دنبال کردن همین سبک است تا صرفاٌ موسیقی پاپ.
 در وهله ی دوم نیز کناره گیری برخی از آهنگسازان و موسیقیدان آن دوره نیز مزید بر علت است.
به طور مثال هنرمندی چون آقای فواد حجازی و .... ترجیح می دهند در این شرایط فعلی دیگر کار نکنند.
ما در دوره پسا مدرن موسیقی پاپ به سر می بریم....و طبیعی است آثاری همسو با این شرایط می شنویم.
 آثاری که الزاماً همه آنها در زمره آثار ماندگار محسوب نمی شوند.
به نظرم هنرمندی که میخواهد در این شرایط به موفقیت دست یابد لازم است متناسب با حال و هوای موسیقی اصیل ایرانی یا به تعریف درست تر، موسیقی کلاسیک ایران فعالیت کند.
رویه ای که خوشبختانه در آثار هنرمندانی چون همایون شجریان یا حمید هیراد به چشم میخورد.
در موسیقی پاپ قبل از انقلاب و خارج از کشور هنرمندانی چون: فرهاد، ابی، شهرام شب پره، معین و.... سبک خودشان را دارند.. یعنی شیوه  وسبکی ارائه کرده اند که مختص خودشان است و البته در این بین شرایط زمانی و سلیقه مخاطب را نیز مد نظر داشته اند...
پس می توان علت ماندگاری آثار این بزرگان را در این امر دانست.


علت ماندگار شدن برنامه گلها ؟
موسیقی ایرانی یا موسیقی کلاسیک ایرانی قدمتی دیرینه دارد و در طول تاریخ با چالش های عمده ای مواجه شده است....به طور مثال، موسیقی ایران در دوره صفویه به شدت محدود بوده است.
  در دوره قاجاریه  نیز موسیقی ما بیشتر موسیقی محفلی بوده است. البته باید گفت در همین دوره بوده است که ردیف های موسیقی ایرانی توسط خاندان فراهانی به شکلی امروزی درآمده است و قبل از آن با عنوان موسیقی مقامی جریان داشته است.
به گواه تاریخ اولین کنسرت  موسیقی در ایران به دوره مشروطه بر میگردد.... برنامه ای که با استقبال مردمی خوبی روبرو میشود.

ما امروز وارث این بخش از موسیقی هستیم....بسیار از نوحه های ما ریتم شش هشتم هستند....که خود نشان از جایگاه موسیقی ایرانی در فرهنگ ماست.
در مورد علت ماندگاری برنامه گلها باید گفت که بزرگانی چون مرحوم استاد بنان، محمودی خوانساری، گلپا، ایرج، شجریان، تاج اصفهانی و........احیاگران موسیقی ایرانی هستند آنهم درست در دوره ای که موسیقی غربی نیز در حال فراگیر شدن بوده است.
دوم، عشق بی حد و اندازه این بزرگان به احیاء فرهنگ غنی کشورشان....
سوم، نوگرایی در ارائه آثار  و حضور موسیقیدانان و شاعران برجسته در این برنامه که از سوی مدیران وقت رادیو
به خوبی صورت می گرفته است.
شاخصه هایی که شاید در دوران فعلی ما کمتر لحاظ می شود.
امروز هر کسی که ساز دست میگیرد میخواهد بدنبال نوگرایی باشد. اما نوگرایی در سایه مطالعه، تحقیق ودرک درست از موسیقی ایرانی بوجود می آید....
امروز بیشتر هنرمندان ما تکامل گرا هستند تا نوگرا هنرمندانی چون: حسین علیزاده یا کیهان کلهر و .... در ذیل این تعریف جای میگیرند یعنی این عزیزان تحول خاصی در موسیقی ایرانی ایجاد نکرده اند بلکه دنباله دهندگان همین مکتب هستند.
جایگاه موسیقی ایران در مقایسه با موسیقی جهانی؟
من اساساً موسیقی ایرانی را با  موسیقی غربی مقایسه نمی کنم چرا که تفاوت های عمده ای مابین شان وجود دارد.
اما می توانم موسیقی کلاسیک ایرانی را با موسیقی کشوری چون هندوستان مقایسه کنم چون که شباهت بیشتری با یکدیگر دارند.
واقعیت این است که ما جایگاه خوبی را تازه به امروز در دنیای موسیقی بدست نیاورده ایم....
وجود ریزپرده و ربع پرده در موسیقی ما باعث شده  است با متر و معیارهای موسیقی جهانی چندان سازگار نباشد، در حالی که در موسیقی سایر ملت ها اشتراکات بیشتری دیده میشود.
با همه تفاسیر من معتقدم موسیقی ما جلوه ای از فرهنگ کهن و اصیل سرزمین ماست و لازم است در حفظ آن کوشا باشیم.
داشتن امضاء مشخص و سبک و سیاق خاص در ساخت موسیقی فیلم؟
من سعی کرده ام متناسب با فضا و موضوع فیلم موسیقی بسازم یعنی رنگ بندی سازها متناسب با محتوای اثر باشد...
موسیقی سریال هایی چون تب سرد، زیر زمین، خط قرمز،  حال و هوایی غربی دارند
اما موسیقی فیلمی مثل سفر به چزابه حال و هوایی نزدیک به موسیقی ایرانی دارد.
شما اگر دقت کنید متوجه این تفاوت ها خواهید شد.
 هنرمندی چون آقای احمد پژمان نیز دیدگاهش به من خیلی نزدیک است.
 البته هستند بزرگانی چون بابک بیات، ناصر چشم آذر، فریبرز لاچینی و ....که سبک خاص خودشان را  در ساخت موسیقی فیلم دارند.
عضویت در کارگروه واژه گزینی فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی
متاسفانه می بینیم که بعضاً یک جو ضد فرهنگستان در بین مردم وجود دارد....اما اگر واقعیت را بخواهید بدانید این است که ما به دنبال تغییر واژه های تثبیت شده ای چون پیانو یا هارمونی در دنیای موسیقی نیستیم.
بلکه سعی ما بر آن بوده است که برخی از واژه های پیچیده موسیقی را متناسب با فرهنگ و درک مردم خودمان معادل سازی نماییم. به طور مثال ما توانسته ایم برای واژه ای فرانسوی رپرتوار معادل کارگان را ابداع کنیم..
 یا معادل فارسی سازهای چون تمبورین ( دایره زنگی ) و ساز تری انگل( مثلث ) را تثبیت نماییم.
روندی که در بسیاری از کشورهای دنیا از جمله ایتالیا فرانسه نیز وجود دارد.
این نکته را یادآور شوم که معادل سازی یک واژه ی جدید مستلزم مقبولیت مناسب مردمی و نظر بزرگان فرهنگ و ادبیات است روندی که دست کم چهار سال زمان می برد.


نقش تکنولوژی در موسیقی ؟
اصولاً فناوری کمک شایانی به پیشرفت موسیقی کرده است و بسیاری از هزینه ها را کاهش داده است
به خصوص در موسیقی الکترونیک و به کمک نرم افزارهای مختلف بسیاری از امور تسهیل شده است.
اما اشکال کار اینجاست که بسیاری از کسانی که در وادی موسیقی فعالیت می کنند و اتفاقاً درآمد سرشاری هم به جیب می زنند به کمک همین نرم افزار  موسیقیدان محسوب می شوند یعنی اگر لب تاپ شان خاموش شود دیگر کاری از عهده شان بر نمی آید.!!!!
 خود من کارشناس دادگستری هستم و روزانه با بسیاری از شکایات این چنینی مواجه می شوم..
 به باور من اگر از تکنولوژی استفاده درست و به جا صورت گیرد، نفع اش بسیار بیشتر از مضراتش است..
دیدگاه شما در مورد حضور هنرمندان در سیاست ؟
هر هنرمند مثل هر شهروند دیگری می تواند نظر خودش را پیرامون مسائل مختلف سیاسی اجتماعی ابراز کند و این گفته الزاماً به معنای سیاسی بودن نیست....
به قول دکتر باستانی پاریزی دنیای سیاست با زمختی و تلخی همراه است و مناسب روحیه اهل فرهنگ نیست.
از دید گاه من یک هنرمند می تواند یک مشی سیاسی مشخص داشته باشد اما شاید اگر وارد سیاست نشود برایش بهتر باشد.
حضور هنرمندان خارج از کشور در سرزمین آبا و اجدادی شان...دیدگاه شما در این باره؟
من در جایگاهی نیستم که بخواهم در این باره نظر بدهم ....
این عزیزان همکاران من هستند....من به شخصه علاقه دارم که هنرمندان خارج از کشور هم بتوانند آزادانه به کشورشان بیایند و اجرای برنامه داشته باشند.
  از دید من پیام موسیقی، دموکراسی مطلق است و جغرافیای سیاسی در وادی موسیقی جایگاهی ندارد.
دوست دارم باب رفت و آمد ها همواره باز باشد..


همکاری با هنرمندان دیگر کشورها؟
 من خوشبختانه با هنرمندان زیادی در اقصی نقاط دنیا همکاری داشته ام
بزرگانی چون: گروه شیلر، جیپسی کینگ، یانی، ونجلیس و....... از آن دسته اند ضمن این که با بسیاری از این بزرگان به خصوص در حوزه مردم شناسی و محیط زیست نیز در ارتباط نزدیک دارم.
توصیه به جوانان؟
من چون مشاور چندین شرکت موسیقی هستم روزانه افراد زیادی را می بینم که از من مشاوره می خواهند و من هم تا حد توانم راهنمایشان هستم....ضمن اینکه بسیاری از خوانندگان حرفه ای امروز نیز با من مشاوره داشته اند. اما توصیه من به دوستانی که میخواهند به وادی موسیقی وارد شوند این است که اگر میخواهند خواننده شوند ابتدا صدای خوبی برخوردار باشند و سپس زیر نظر متخصصان موسیقی آموزش ببینند..
صداسازی و سلفژ کار کنند،  نواختن یک ساز را فرا بگیرند، تجربه استودیو رفتن پیدا کنند..
موسیقی پاپ غربی و موسیقی اصیل ایرانی را دنبال کنند و تا زمانی که حرفه ای نشده اند توقع درآمدهای آنچنانی نداشته باشند.
کتابی را که می توانم به این عزیزان معرفی کنم  هم درک و دریافت موسیقی نوشته راجر کیمی ین با ترجمه ای از حسین یاسینی است.

انتهای پیام/*
تهیه و تنظیم: روح اله سعادتمند

چاپ   ایمیل

مجموعه مطالب

مجموعه مطالب

  • همه
  • ادبیات
  • سینما و تلویزیون
  • فرهنگی
  • موسیقی
  • هنرهای تجسمی
  • گفتگو

عضویت در خبرنامه